Thích Học Toán

Định chế dân chủ để làm gì?

Nhân câu chuyện “ông nghè” ở Đại học Ngoại thương mà Thanh Tran-Trong nhắc đến, tôi mạn phép kể với các cụ một câu chuyện mang tính tổng quát và giả định, không liên quan trực tiếp đến câu chuyện của trường Ngoại thương:

1) Việc tuyển dụng ở đại học VN theo tôi hiểu thường diễn ra như sau. Anh A muốn làm giảng viên ở trường X. Anh ấy sẽ huy động các mối quan hệ trong gia đình, bạn bè để tiếp cận với ông trưởng khoa tên là B. Sau khi đã tiếp cận được rồi, anh A sẽ đến gặp ông B. Anh A sẽ kể chuyện mình học ở trường danh giá nào, đã nghiên cứu những về vấn đề quan trọng nào. Ông B nhân dịp sẽ khoe khoa mình tốt như thế nào, bản thân mình nghiên cứu khoa học ra sao … Bỏ qua các vấn đề lằng nhằng rất có thể có hoặc không và giả sử ông B thấy anh A cũng được đấy, ông B sẽ nói chuyện về anh A với một vài cán bộ chủ chốt trong khoa, đưa việc tuyển anh A ra họp giao ban, họp đảng uỷ … Sau đó moi việc sẽ được thực hiện đúng quy trình, thành lập uỷ ban tuyển dụng đầy đủ các ban bệ của trường, đặc biệt là phòng tổ chức cán bộ, nơi nắm vững các quy trình thủ tục hành chính, và de facto, có tiếng nói quyết định.

Ông B không thấy việc viết email hỏi thầy giáo cũ của anh A, những người được trích dẫn trong các công trình khoa học của anh A (nếu có) là cần thiết. Lý do là vì ông B bận lắm, mà viết email chắc gì người ta đã trả lời. Với lại cũng ngại, người ta có biết mình là ai đâu, tự dưng khơi khơi viết thư cho người ta thì ngại chết.

Thế nhưng nếu chịu khó viết thư hỏi thì ông B sẽ biết thực chất trình độ khoa học của anh A như thế nào, trong một vài trường hợp hãn hữu, anh A đã bảo vệ TS chưa?

Nếu khoa của ông B có sẵn một Uỷ ban tuyển dụng theo đúng nghĩa, ông B sẽ không thể đưa việc tuyển dụng anh A ra họp giao ban trước khi có đầy đủ reference check, bất kể ông ấy ngại làm việc ấy hay không.

2) Scandal ở đại học VN thường xuất phát từ những mâu thuẫn nội bộ, từ việc quy hoạch cán bộ … Một số người không thích anh A sẽ tổ chức một chiến dich báo chí để lôi những khuyết điểm của anh A ra công luận. Bất kể những việc anh A làm đúng hay sai, popular justice (đấu tố) luôn bao hàm tính bất công: anh A sẽ phải một mình bảo vệ danh dự của mình trước buá rìu của công luận. Trường X sẽ lúng túng, có bảo vệ anh A không, có bảo vệ ông B không, sẽ trả lời công luận như thế nào. Hay là khó quá, hỏi bộ trưởng vậy?

Nếu trường X có sẵn một số định chế dân chủ để phân xử trường hợp anh A, thì trường sẽ bảo vệ tốt hơn dignity của anh A lẫn của bản thân trường. Đối với một trường hợp khó như thế này, trường X phải có uỷ ban nghiên cứu kỹ về anh A, họp kín để cho phép anh A điều trần, đối chất. Nếu anh A chấp nhận mức độ kỷ luật và cách xử lý mà uỷ ban đưa ra thì câu chuyện dừng ở đây. Nếu anh A cho rằng Uỷ ban không công bằng, anh A có thể đề nghị đưa trường hợp của mình ra Nghị trường giảng viên để đối chất. Dù rằng những việc này vô cùng mệt mỏi và mất thời gian, nhưng đổi lại trường hợp của anh A sẽ được trường X nghiên cứu kỹ và bản thân anh A có cơ hội để điều trần. Nếu chưa đọc, mời các cụ đọc Disgrace của Coetzee cho vui.

3) Nói chung, càng có nhiều định chế, quy tắc, thì càng bất tiện, càng mệt. Nhưng đổi lại, dignity được bảo vệ tốt hơn. Hơi giống câu chuyện an toàn thực phẩm.

4) Những gì trình bày ở đây có liên quan đến kiến nghị số 5 của VED.

Reference:

http://dantri.com.vn/giao-duc-khuyen-hoc/gsts-hoang-van-chau-toi-rat-buon-vi-giang-vien-mao-nhan-la-tien-sy-1067811.htm?mobile=true

http://hocthenao.vn/2015/06/11/phuong-huong-cai-cach-dai-hoc-o-viet-nam-doi-thoai-giao-duc/

Advertisements

Written by thichhoctoan

19/06/2015 lúc 00:03

Posted in Uncategorized

%d bloggers like this: