Thích Học Toán

Tây ta với nhau

with 14 comments

Bài của Hoàng Hồng Minh, đăng trên Văn Hoá Nghệ An với nhan đề Chuyện Tết Tây Tết Ta, lịch Tây lịch Ta.

*****

Mấy người bạn Việt ở Nhật bữa trước gọi điện thoại chuyện trò. Khi chia tay họ nhắn « có gì đợt nghỉ Tết này sẽ về chơi đấy nhé ». Đúng ngày Noel lại được điện nhắn SMS « tối mai bọn tớ xuống sân bay». Chợt nhớ ra, Tết người Nhật ngày nay là Tết Tây, hoàn toàn, mặc dù trong đời sống thì họ vẫn còn loay hoay vẩn vương chán với món « nam nữ thụ thụ bất thân » ! « Trao nhau, không được gần nhau » ở họ hôm nay dĩ nhiên cũng đã có phần đỡ khe khắt hơn ngày xưa nhiều. « Trao nhau, không được gần nhau » ngày xưa có nghĩa là nếu chàng muốn đưa cho nàng một con châu chấu, thì chàng phải đặt nó lên bàn, rồi lùi lại ra xa, nín thở… để rồi nàng mới tiến lại gần cái bàn đó, rồi bàn tay thon mịn của nàng mới yêu kiều vươn ra phía con châu chấu… khéo đã nhảy tách đi đằng nào.

Nếu câu chuyện đánh đố « trao nhau, không được gần nhau » đã được người Việt giải gần sạch sành sanh, làm hoa mắt người Nhật, thì câu chuyện « ngày Tết chính là Tết Tây » của người Nhật lại làm hoa mắt người Việt xứ ta.

—-

Riêng về môn dùng lịch, người Việt theo chủ nghĩa đa nguyên quyết liệt, từ thường dân cho chí quan trường nước nhà.

Lịch Tây, người Việt dùng nó quanh năm, nhưng nó là « Tây ». Lịch Tàu, người Việt dùng nó đôi khi, nhưng nó là « Ta ». Cái này, phải rất rõ ràng.

Nếu bạn muốn chúc mừng ngày sinh của ai đó, từ trẻ em cho tới các bậc quyền trọng, nhớ nhé, lịch Tây ạ! Không ai lại đi hát « Happy bithday to you », rồi quà cáp, với thổi nến, vào cái ngày sinh lịch Ta của họ cả. Báo chí cũng thế, nếu bạn muốn viết một bài kỉ niệm ngày sinh của các nhân vật quan trọng của thời nay, nhớ nhé, ngày sinh lịch Tây.

Nếu bạn muốn kỉ niệm ngày mất của ai, chỗ này, khác a, phải có triết học. Việc chết ở xứ Việt quan trọng hơn việc sống nhiều, rất nhiều, căn bản. Mình sống, thì làng nhàng thế thôi, mấy ai coi mình ra cái gì. Nhưng sau này, một khi mình đã được cúng giỗ ở trên bàn thờ, ai người ta cũng phải khiếp sợ khí thiêng của mình đấy nhé, một phép! Lúc ấy, thời của mình mới là thực sự là đã đến, dẫu có hơi muộn một tí.

Nếu kỉ niệm ngày mất của người nào trong gia đình ai đó, hãy hỏi họ trước, xem gia đình kỉ niệm người ấy theo lịch gì. Nói chung, kỉ niệm ngày mất theo lịch Ta thì bí hiểm hơn, phải quy đổi, phải bấm ngón tay, phải nhăn trán, không phải ai cũng tính ra ngay được ngày Ta đâu, nên linh thiêng hơn, đốt vàng đốt mã sẽ có nhí nhẽ hơn. Tôi có mấy anh bạn rất trẻ, nhưng đã rất nổi tiếng về các môn xem đất, cắt ngày, đặt tháng, tử vi, tướng học, số học, hậu tri, tiên tri, chỉ không sành lắm về môn hiện tri thôi. Mấy anh ấy lúc uống bia bao giờ cũng nhắn nhe tôi « anh mà trót viết gì về lịch Ta, lơ vơ thôi nhé, kẻo toi đường cơm áo của bọn em ! ». Các nhà quân sư hoạch định, các nhà đánh quả, và kể cả các tay trộm quả, bao giờ cũng phải có lịch Ta trong đầu : làm việc gì, gặp ai, xuất quân lúc nào, chân trái hay chân phải đưa ra trước, lòng lợn-tiết canh vịt-thịt chó lúc nào… nhất cử nhất động phải chiểu theo lịch Ta, quên nó, là y như rằng mất dép.

Nhưng không thể có quy tắc « một ăn một » ở đây đâu. Dễ thế, thì viết bài này làm gì.

Ngày mất của một nhà blogger hiện đại, phải lịch Tây nhé, lịch Ta thì còn quái gì tính hiện đại. Thế còn viết một bài báo để kỉ niệm ngày mất của các nhân vật quan trọng của thời nay, nhớ nhé, gọi điện hỏi ông chủ hay bà chủ của tòa báo trước, để họ còn kịp xin ý kiến lên trên nữa, xem rằng với nhân vật ấy, thì kỉ niệm ngày mất theo lịch gì. Tây ạ, hay Ta ạ, hay cả hai ạ?

Các ngày kỉ niệm các sự kiện lịch sử thì thế nào bây giờ? Lịch sử của chúng ta, về lịch học, tôi chia làm hai giai đoạn. Giai đoạn Âm Sử, theo lịch Ta, và giai đoạn Dương Sử, theo lịch Tây.

Ranh giới giữa hai giai đoạn này, thì phải biết áng chừng, thông minh là ở chỗ này. Chả có cách nào khác.

Ngày Quang Trung đại phá quân Thanh, ngày Âm. Ngày quân Pháp nổ súng vào thành Hànội, ngày ấy, vừa Âm, vừa Dương, tùy từng chi tiết bên phía Tây phía Ta. Ngày kí hiệp định Paris về Việtnam, ngày Dương. Ngày các cụ già Thanh Hóa dùng súng trường bắn rơi máy bay vào ban đêm, không viết ngày Âm đâu nhé.

Phức tạp đến như thế, nhưng có chí, thì nên, người Việt vận hành thành thạo cả hai cái lịch Tây Ta này, thành một cái lịch đa nguyên luận trôi chảy, chẳng thấy ai chết vì như thế cả.

Cứ bắt đầu từ mười lăm tháng Chạp lịch Ta trở đi (các bạn trẻ, kể cả tôi, rất hay nhầm tháng Chạp lịch Ta với tháng Mười-hai của lịch Tây đấy nhé), cả cái xã hội Việt bỗng quay ngoắt trở về sống với lịch của hàng trăm năm trước đó ! Mấy vị người Tây ở xứ Ta vào mấy ngày này bị mất toi phương hướng hoàn toàn, chuyện thường. Sau một hồi khó chịu, lại thấy cũng hay hay.

Các nhân viên của các công sở bắt đầu chơi trò đếm thuận, nhưng tính ngược, xem còn bao nhiêu ngày nữa thì là Tết ? Càng ở cơ quan to, công việc càng thoáng, đếm tính càng hăng. Thỉnh thoảng cũng nhầm với nhau, phút chốc thành tiểu hội nghị khoa học. Còn hơn là ngồi không.

Mà thế thật. Lòng người bỗng cứ thoáng dần, nhẹ dần. Rồi lâng lâng.

Mình chợt thoát ra khỏi được cái lịch làm ăn lam lũ quanh năm, cái lịch Tây khốn kiếp nó quản thúc đời mình. Mình được thả hồn với ngày tháng phiêu diêu từ ngàn xưa vọng về. Cái lịch Ta nay chỉ quản có lễ hội với Tết nhất, đáng yêu làm sao.

Ngoài hai mươi Tết trở đi, chôn quên hẳn đi cái lịch Tây man di trói buộc nọ. Hai mươi mấy Tết thì về quê nhỉ? Hai mươi mấy Tết thì lo xong nếp đỗ thịt củi ? Lá dong, cô bạn đáng yêu vẫn còn « nửa thụ thụ bất thân » đã nhất định « anh cứ buồn cười, để em lo !», vậy mà chưa thấy đâu… Chuyện nhỏ, phải khéo, lôi thôi, thành chuyện to bây giờ… Trước ba mươi mà gói xong bánh, thì đỡ cập rập bao nhiêu. Sắp ba mươi… tối về nhớ phải cài then chốt cửa cho kĩ à, mấy bác khách trộm là rất rành lịch Ta, rất thích dịp đêm ba mươi đấy. Ôi, giá mà được đốt bánh pháo đêm ba mươi này nhỉ ? Chỉ tại cái dân mình, nhẹ nghĩ, ưa nặng, hễ làm được gì, là lại tí toáy lạm dụng cho bằng chết thôi? Không vươn đến tự quản nổi, thì rồi khắc bị người ta quản cho, điên thế cơ chứ. « Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh », ngày xưa tuyệt thế… Bây giờ, thôi thì, « Cây nêu, lịch cũ, bánh chưng xanh » vậy.

Ngọn gió Giao thừa lặng lẽ ùa về trên đầu ngọn tre ngoài ngõ. Nhìn quanh, cái gì cũng cũ. Nhưng lòng mình chợt thoáng tươi mới lại, không nhiều, chút ít, vẫn có. Vẫn thế.

Sáng mồng Một, lặng lẽ, tinh tươm. Mùi rơm ẩm sương ở góc vườn quyện đọng hơn, thân thương hơn ngày thường. Như tờ giấy trắng được mở ra, chẳng nỡ viết điều gì phiền muội. Con gà trống khoác lác đã kịp gân cổ gáy, giành oai quyền báo Mặt Trời của năm Ta đã dậy. Siêu nước dưới nhà chợt cất tiếng reo, giục trà mau mau vào ấm.

Hượm cái đã nào…

« Con gà gáy báo Năm Ta,
Siêu nước dưới nhà giã giục trà ta.
Bồi hồi bóc tờ lịch Ta,
Ngày nào Đất Nước đủ đà bay lên ? »

About these ads

Written by thichhoctoan

13/02/2013 at 22:23

Posted in Bạn bè viết

Tagged with

14 phản hồi

Subscribe to comments with RSS.

  1. Có mấy câu dưới đây bị lạc vào bài, chúng là phụ đề của mấy cái ảnh trên trang của VHNA.

    Từ tháng chạp đã lo sắm cây cảnh chở về quê
    Chở hàng về bán lẻ ở chợ quê
    Giang để chẻ thành lạt buộc bánh chưng

    Cụ Hinh lúc nãy đã nhờ bạn Lan Hương lẻn vào giường, vén màn lên, đánh thức bạn Hòa Thượng ngủ dậy, để bỏ giùm chúng đi nha!

    P.S.
    Nếu Lan Hương lại ngủ quên luôn, thì hết chuyện.

    hmhoang

    14/02/2013 at 12:59

  2. Chết rồi, rõ ràng, nhìn tình hình là biết, lại ngủ quên lại mất rồi.

    Cần một tình viên nguyện khác nữa đây, ai giơ tay?…

    hmhoang

    14/02/2013 at 14:18

  3. HT ơi, HT ơi,

    “Hoa đào hoa lý ngơ ngẩn bay
    Tô điểm mùa xuân tươi mát hoài…”

    Có Cụ H là tác giả bài viết trên đây, được HT treo vào blog, Cụ H ấy mắc cỡ quá, vì HT treo bài mà vẫn giữ nguyên cả ghi chú phụ đề, khiến bài đọc rất kỳ. Cụ ấy có nhờ em như sau :

    “Có mấy câu dưới đây bị lạc vào bài bên THT, chúng là phụ đề của mấy cái ảnh trên trang của VHNA.

    Từ tháng chạp đã lo sắm cây cảnh chở về quê
    Chở hàng về bán lẻ ở chợ quê
    Giang để chẻ thành lạt buộc bánh chưng”

    Vậy nhờ HT bỏ giùm chúng đi nha ! Cảm ơn HT !

    lan huong

    14/02/2013 at 16:35

  4. Cái Thấy “Đa nguyên” của người Việt của hmhoang thật tinh tế !, người Việt ta cũng còn dễ tính trong nhiều cái khác tương tự: “Tam giáo đồng nguyên”, “Chín bỏ làm mười” . . .Nhưng mà các thang đo thời gian, tư tưởng, lối sống . . .nó lôn xộn thế có lẽ cũng hay, làm người Việt “hay cười” – và có lẽ ko bị ai đó đồng hóa dễ dàng chăng ?
    Trong Thiền tông có câu: “Phật Pháp bất nhị”, cái “nhị” là do con người thôi – Lịch ta, Lịch tây cũng thế chăng ?

    Mt

    15/02/2013 at 05:29

  5. Đang định hôm nào ghé thăm Mt, xin chén rượu.

    Và nhân đó, nhờ Mt mật giảng cho “em xinh là xinh như cây lúa” nghĩa là như thế nào, nhé.

    hmhoang

    15/02/2013 at 08:45

  6. Mời mọi người và Mt@ nghe Cụ Hinh hát xinh như cây lúa nì:

    Nụ Cười

    16/02/2013 at 06:25

    • Đã dùng âm nhạc, ngoại ngữ rùi còn hỏi “mật truyền” sao ? Tuy màu sắc hơi mờ theo trường phái ấn tượng thực sự quyến rũ, nhưng mùi vị thì ko thấy ! ? he he . .Dẫu vậy, năm mới xin có 2 chân lí bé nhỏ (nhớ giũ kín kẻo nó hét to lên đấy !):
      – Khi đến với “cây lúa” nhớ mang theo 1 lọ nước hoa !
      – Nếu có 2 “cây lúa” thì ko thành Bụt được đâu !
      “Nụ cười” chứng kiến nhé !

      Mt

      17/02/2013 at 05:48

      • Cứ tưởng Mt khi đến xông Tết Cây Lúa, thì tắm trước bằng một lọ nước hoa, rồi bê theo Hiến Pháp Cây Lúa à?

        hmhoang

        17/02/2013 at 15:41

      • Bác mt@:
        Vui lòng nói năng giản dị và tường minh cho NC dễ hiểu hơn ạ.
        Ngày xuân, chúc bác lúc nào cũng tươi vui.

        Nụ Cười

        17/02/2013 at 15:52

    • Góp ý với tác giả Clip:
      – Phông (Mongtage) hơi bị “huyền bí” vì chẳng thấy gì cả ?
      – Cây đàn xanh ngọc, điểm trắng, đen thật nổi bật ! Nhưng ca sĩ đâu ? lại đeo kính nữa chứ ! Sao lại giấu thế ? Ca sĩ hơn hay cây đàn hơn trong trình diễn này đây ?. . .
      – Khi ca sĩ hát : “I love you..” thì người nên nghiêng ngả chứ ? Ko cho phép sao ? . . .Hơi dữ đấy ?
      – Giong hát đầm ấm, gợi cảm và đầy tâm tư nhưng nhạc hơi nhiều hơn, phải chăng tác giả ko muốn giong hát đó lan truyền ? Chỉ nên giới hạn đến mức “ca sĩ” chịu được thôi, khổ hạnh ko lâu được đâu ?
      . . .
      Tác giả hơi có vấn đề đấy ! Năm mới nói thẳng đi ? ha ha . . .

      Mt

      17/02/2013 at 08:38

  7. Ăn Tết Ta, nghĩa là ăn Tết kiểu Ta. Cái này, ai cũng sành rồi.

    Ăn Tết kiểu Ta, vào dịp Lịch Tàu, hay vào dịp Lịch Tây, lại là một câu chuyện khác.

    Ở đây có hai câu chuyện khác nhau.

    Và từ đó, rất nhiều chuyện khác nữa, nhưng để dành nha.

    hmhoang

    16/02/2013 at 08:37

    • phong tục tết ta củng có nhiều cái hay CH nhỉ.
      Ví dụ có người cử không muốn ai xông đất nhà mình vào mồng 1 tết , có người thì muốn con cháu phải ăn nói nhỏ nhẹ trong 3 ngày tết….riêng Kiều thì rất kiêng cử trong việc lì xì vào mồng 1, 2 và 3 tết.

      k

      17/02/2013 at 05:30

  8. Hằng ngày vào chùa Học Toán tu tâm, thấy vỡ ra nhiều điều. Nhưng cũng có những điều nghiền mãi mới vỡ, có những điều nghiền mãi chưa vỡ. Lại thấy mình thật kém cỏi và cần phải cố gắng hơn.

    Kính chúc Hoà Thượng và các anh chị em một năm mới dồi dào sức khoẻ. Còn hơi thở, còn nghị lực thì vẫn còn có hy vọng làm những điều còn dang dở.

    Xivibach

    16/02/2013 at 17:32


Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 798 other followers

%d bloggers like this: