Thích Học Toán

Tâm-tài trong nền suy tư cổ truyền

with 30 comments

Bài của anh HOÀNG Hồng-Minh đã đăng trên Tia sáng

*****

Nền suy tư cổ truyền có đặc điểm cố hữu là tật cô lập « chăn trâu thổi sáo », cái được đặt lên trên, và lên trước năng lực hợp tác kiến tạo xã hội. Đời sống cổ truyền thực chất quá giản đơn, sự “hợp tác” về căn bản chỉ được hiểu là sự « góp sức », “tụ bầy”, “kết đoàn”, tỉ như cùng xúm nhau lại để bê được hòn đá nặng lên, chứ chưa phải là năng lực suy tính, thiết kế, tạo dựng những mô hình hoạt động xã hội tổng thể với các chức năng phối hợp, trong không gian và thời gian, có hiệu năng dài lâu. Ngay cả khi « toàn dân ra đồng bắt sâu diệt cỏ cho lúa » thì dù qui mô kết đoàn này thật là vĩ đại, điều đó vẫn hoàn toàn khác xa về bản chất với những loại công việc như tổ chức công cuộc hợp tác để thiết kế, xây dựng và vận hành Trung tâm sản xuất siêu máy bay Airbus A380, hay Trạm vũ trụ quốc tế trên không gian.

Trong một đời sống giản đơn, nói chuyện tâm-tài, thì cơ bản chỉ cần « tâm » là đủ, gần như không cần « tài ». Trong cái công việc cùng bê hòn đá nặng, ai cũng có vai trò giống như ai, hơn kém nhau chỉ là bê thật lòng hay bê vờ vĩnh. Cái xã hội cổ truyền giản đơn ấy cho phép và xui khiến người ta suy tư về tâm-tài theo một cái thể thức thường cô độc hóa được hai cái đó.

Từ cái xã hội sơ giản tiến lên, người ta cũng nghĩ rằng chỉ cần lòng tốt rồi sẽ làm được hết !

Nên người ta hăm hở trang bị cho các anh mõ làng trên cả nước những cái loa phường kêu thật to thay cho mõ, nghĩ rằng như thế thì sẽ vun các cái “tâm” riêng lại thành một “đại đồng tâm”, và khi ai cũng sẽ xúm lại lo chung, thì việc gì chả xong. Cũng có một số kết quả chóng vánh thật, chẳng hạn sáng chủ nhật vào năm giờ sáng mà réo loa phường cho mọi người dậy khua quét đường, thì một tiếng đồng hồ sau là ổn, rồi ai lại về nhà nấy đi ngủ tiếp. Quét rác thủ công thì cũng chỉ cần tâm là chính, không cần nhiều tài. Nhưng quét sạch được một buổi sáng chủ nhật thì sáu ngày còn lại bẩn vẫn hoàn bẩn.

Sự đuối sức của « tâm » trong cuộc sống đương thời

Con người cổ truyền sống chủ yếu trong nhà, trong họ, trong làng. Vì cái tập tục của nhà, của họ, của làng đã quản lý cực kì khắt khe mỗi người rồi, mỗi người chỉ còn cần có mỗi cái lòng tốt để hoàn thành cái bổn phận làm người nhà, làm người họ, làm người làng thôi. Mỗi con người đó căn bản không có trách nhiệm, mà cũng không có quyền có trách nhiệm, phải suy nghĩ để xây dựng, cải thiện sự hợp tác ở trong nhà, trong họ, trong làng, đừng nói đến chuyện quốc gia đại sự. Mà nếu họ định loay hoay suy nghĩ để xây dựng, cải thiện các hợp tác xã hội, coi chừng xã hội cổ truyền lại qui kết họ loạn tâm, và nghiêm trị lại họ !

Khi các làng mạc cổ truyền chảy vào dòng thác xã hội hóa, hiện đại hóa, nhiều « lòng tốt cổ truyền » tỏ ra bất lực trước những công việc mới đã đành, mà trong rất nhiều trường hợp chúng còn là lực phá hoại đời sống xã hội, là lực cản cho công cuộc cách tân.

Bạn cần ví dụ ư? Hai ví dụ thôi nhé.

Ví dụ thứ nhất, người nông dân tốt bụng, đủ tâm trong nhà, trong họ, trong làng mang rau vừa mới phun hóa chất cho thật đẹp óng ả đem đi bán cho người ngoài nhà, ngoài họ, ngoài làng. Họ nghĩ mình đã đủ bổn phận tốt bụng, đủ tâm truyền thống với trong nhà, trong họ, trong làng mình rồi. Hơn thế nữa, bằng cách đó họ còn làm giàu nhanh thêm cho nhà-họ-làng mình.

Ví dụ thứ hai, cái trách nhiệm của lòng tốt trong nhà, trong họ, trong làng đối với một con người cụ thể sẽ buộc con người đó phải lôi kéo người trong nhà, trong họ, trong làng mình ra lấp đầy vào bộ máy công quyền mà người đó vừa có cơ hội sờ nắm lấy.

Đi vào những công việc phức tạp trong những không gian lớn hơn, thời gian thường hằng hơn, lối nghĩ tâm-tài cô độc đưa đến tan công nát việc. Cho đến tận hôm nay, nhiều người vẫn cố nghĩ rằng nền giáo dục, y tế, giao thông, hành chính, và nền vân vân của chúng ta nát bét chỉ vì thiếu “tâm”, và cứ việc lên lớp nhau thật dồn dập hơn nữa, thì rồi sẽ chữa chạy tai qua nạn khỏi được các nền này thôi. Sự ngây thơ mãn tính là một vườn ươm thuận lợi nhất để mà sự dối trá thừa cơ nảy mầm và trở nên bất trị.

Loay hoay tâm-tài trong xã hội phi pháp quyền

Con người cổ truyền mang một « giỏ tâm-tài » cổ truyền theo mình, đến khi thấy hoàn cảnh xung quanh nát bét thì anh ta chán nản, hờn dỗi xã hội, và bỏ cuộc « về vườn » hay « đi ẩn », quan trọng nhất là anh ta đã gìn giữ được cái « giỏ tâm-tài » thiêng liêng của mình khỏi bị làm hỏng. Vì anh ta quan niệm cái xã hội giống như cái làng con, anh ta chỉ cần “tốt mình”, làm tốt cái bổn phận tập tục của mình là đủ. Xã hội cổ truyền cũng khích lệ anh ta mang tâm hồn nô dịch như thế.

Nhưng hàng ngàn năm con người ta loay hoay với chuyện tâm-tài này còn vì một lý do căn bản hơn rất nhiều mà hay bị bỏ quên.

Đó là hàng ngàn năm nay con người phải sống trong một xã hội phi pháp quyền. Trong một cái xã hội mà luật pháp không được thượng tôn, không có sức mạnh, mỗi người không được bình đẳng trước bộ khung pháp luật tường minh thấu đáo, pháp luật chỉ là cái roi của kẻ có quyền thế, thì tai vạ có thể đến với bất kì ai một cách phi lý nhất, tùy theo chiều của cơn gió của sức mạnh, của bạo lực. Chuyện nhà ông Nguyễn Trãi, anh hùng và công lao đến như thế, mà bị giết sạch cả ba họ là một ví dụ điển hình. Con người khi này chỉ còn biết nhờ cậy vào cái may rủi cuối cùng là lòng tốt, là « tâm » của bề trên – cá nhân và đám đông. Trong bối cảnh như thế, hiển nhiên là « chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài ».

« Tâm » không phải là cái gì tuyệt đối trong xã hội hiện đại

Quan sát những xã hội đã phát triển nền nếp khi họ tiếp nhận những người nhập cư thuộc đủ mọi nguồn gốc năm châu, và thuộc đủ mọi loại chất lượng, chúng ta không khỏi lo lắng cho họ. Trong số những người nhập cư đó, ngoài số khá đông « tốt bụng », cũng có không biết bao nhiêu là con người từng quen dối trá, lợi dụng, dốt nát, méo mó nhân cách, thậm chí đã từng lừa lọc và phạm tội. Thế mà rồi đa phần chính những người nhập cư nằm trong cái phần từng quen dối trá, lợi dụng, dốt nát, méo mó nhân cách, thậm chí đã từng lừa lọc và phạm tội đó, đã tiến bộ lên, đàng hoàng lên, văn minh lên, khá giả lên ! Để rồi họ, và đặc biệt là con cháu họ, đến lúc đã ngẩng cao đầu vui hạnh cùng mọi người trong xã hội.

Mở ngoặc là nếu các dòng nhập cư này cứ tiếp tục vĩ đại quá tải thì chắc họ cũng đến lúc lụt thôi.

Xây dựng nền cộng hòa pháp quyền

Các nỗ lực tâm-tài hôm nay cần căn bản được hướng tới trước hết vào việc học hỏi, suy nghĩ, đấu tranh để thiết kế, dựng xây và vận hành được các hệ thống sinh hoạt xã hội có được hiệu quả đời sống rộng lớn, nhân văn. Con người hiện đại tiến lên được không phải nhờ làm thơ dằn vặt lương tâm đơn thuần như hàng ngàn năm trước đây, mà chủ yếu là nhờ học hỏi, suy nghĩ để thiết kế, chế tạo, cách tân được những bộ máy thông minh, hiệu quả, linh hoạt, thân thiện, tiến hóa được, để phục vụ được mình. Bản thân các cấu trúc xã hội và chính nhà nước cũng chỉ là những bộ máy của con người , con người phải chịu trách nhiệm về chúng, và chúng sẽ phải là những bộ máy thông minh, hiệu quả, linh hoạt, thân thiện, tiến hóa được, để phục vụ được con người.

Một ví dụ rất đơn giản là khi một cộng đồng xã hội xây dựng được một qui củ sao cho người đứng đầu của thể chế quyền lực cộng đồng không thể được đảm nhiệm quá hai nhiệm kì, mỗi nhiệm kì là năm năm, thì bản thân cái sự hình thành và vận hành qui củ này đã vượt qua được câu chuyện ngàn năm tâm-tài về vua sáng tôi hiền vừa vô bổ và vừa bất khả kiểm soát rồi.

Tình hình sẽ hoàn toàn khác khi một cộng đồng hoạt động được trên một nền tảng pháp quyền. Một doanh nghiệp nền nếp trong một xã hội pháp quyền sẽ tuyển người dựa trên việc xem xét chủ yếu cái năng lực vào việc, năng lực hợp tác của anh ta ở trong cái vị trí cần tuyển, còn lại phần « tâm » của anh ta thì, xin anh cứ cất giữ riêng, miễn là anh đừng có phá phách, trộm cắp, vi phạm các qui tắc của luật pháp và nội quy của doanh nghiệp. Hợp đồng của anh ta với doanh nghiệp dựa trên luật lao động chung, và dựa thêm trên các khế ước lao động xã hội đặc thù mà doanh nghiệp đó thuộc về, và như thế một hợp đồng lao động cá nhân thưc chất là một hợp đồng của toàn thể xã hội, được cụ thể hóa trong tương quan giữa anh ta và doanh nghiệp tuyển chọn.

Con người chúng ta hôm nay bước vào dựng xây đời sống hiện đại của mình bắt buộc phải học và tập để hiểu ra rằng mình không còn là con người nhà-họ-làng cổ truyền hôm xưa. Việc suy nghĩ, vận động, khích lệ, đấu tranh để kiến thiết, cải cách, để làm tiến hóa chính cái đời sống xã hội rộng lớn, đó là một bổn phận mới của mỗi người thần dân năm xưa nay đã và đang trở thành công dân.

Mọi khái niệm hôm xưa đã phải tiến hóa lên trong cuộc kiến tạo đời sống hôm nay. Dụ như khái niệm giản đơn “thống nhất đất nước” ngày xưa chỉ là làm qui tụ quyền hành cai trị của cả đất nước vào một trung tâm quyền lực, thì nay khái niệm “thống nhất đất nước” phải là một công việc to lớn, cụ thể, dài lâu để thống nhất được đời sống của hàng vạn cái họ, hàng vạn cái làng truyền thống vào một nền cộng hòa qui củ thống nhất, nơi mà các quyền tự do và sự bảo vệ các quyền tự do của mỗi công dân, của mỗi tổ chức xã hội phải được kết dựng vào nền pháp quyền độc lập, cái làm nên hạ tầng pháp lý cho toàn bộ cuộc sống của cộng đồng và của mỗi người trong cộng đồng.

Vậy nên lối nói chuyện tâm-tài cô lập kiểu ngày xưa trong bối cảnh hôm nay lại thành ra chuyện ngồi câu thời gian, làm cản trở công cuộc tiến hóa của xã hội. Ví dụ như hôm nay thay vì tranh đua dạy nhau mãi mãi về việc nhà giáo đừng dạy thêm, bác sĩ đừng vòi tiền, hay ông cảnh sát đừng ỡm phạt bỏ túi riêng, thì một công việc khẩn thiết của xã hội là việc tranh đấu để thiết kế và đưa vào vận hành cho bằng được một hệ thống tiền lương tổng thể hoàn chỉnh, minh bạch, sòng phẳng, công bằng, nhất quán cho toàn bộ những người lao động của các ngành nghề của xã hội. Có cái đó, rồi mới mở rộng qui củ sang những chuyện kia được một cách thiết thực.

Ngày hôm nay, thay cho chuyện lần trang than thở « tâm-tài » trước đèn, là sự nghiệp cùng nhau dựng cho được một nền tảng cộng hòa, để cho đời sống cộng đồng có thể vận hành trơn tru và rộng đường tiến hóa, để cho mỗi con người thấy được những con đường quang quẻ, vững chãi trước mặt mà yên tâm bước lên đó. Sự dẫn dắt và điều hành các hoạt động trong xã hội sẽ phải thông qua nền pháp quyền minh bạch độc lập, chứ không phải thông qua « tâm-tài» của yếu nhân nào. Sự cải tiến xã hội mặt khác cũng lại là công việc rộng khắp, chi tiết, cụ thể, đòi hỏi ai cũng phải động não, phải cố gắng, từ những ngóc ngách nhỏ nhất trong đời sống.

Còn lại trong mỗi công việc, trong mỗi hành xử đời sống của con người, sự tử tế, sự chu đáo luôn luôn là quí giá, để mà con người vẫn luôn tìm thấy được sự ấm áp đầy ý nghĩa trong cuộc làm người.

Advertisements

Written by thichhoctoan

25/02/2012 lúc 01:27

Posted in Bạn bè viết

Tagged with

30 phản hồi

Subscribe to comments with RSS.

  1. Anh Hoang Hong Minh,

    Hien phap va luat phap duoc xay dung de lam gi? Va dua tren gia tri nao?

    Viec hieu biet, hoc hoi kien thuc, bien kien thuc cua nguoi khac thanh cua minh va ap dung no vao hoan canh cu the la buoc dau cua hoc thuat. Cai nay chua du de xay dung hoac thay doi mot xa hoi vi xa hoi chua dung nhieu gia tri da ton tai hang ngan nam va mang tinh dac trung.

    Hoang Tran

    25/02/2012 at 02:26

  2. Đọc bài này Kiều chỉ thấy Cụ Hinh đi lòng vòng.
    Khi 1 ai đó nói vu vơ ” chữ tâm mới bằng ba chữ tài” là chỉ để chửi và trù mạt người khác thôi.Nếu xã hội có lộn xộn vô tổ chức thì chắc chắn không phải do chúng ta quá dư thừa TÂM đâu.

    kieu

    25/02/2012 at 02:38

  3. Hay!

    toandonguyenkhanh

    25/02/2012 at 04:11

  4. Quan sát những xã hội đã phát triển nền nếp khi họ tiếp nhận những người nhập cư thuộc đủ mọi nguồn gốc năm châu, và thuộc đủ mọi loại chất lượng, chúng ta không khỏi lo lắng cho họ. Trong số những người nhập cư đó, ngoài số khá đông « tốt bụng », cũng có không biết bao nhiêu là con người từng quen dối trá, lợi dụng, dốt nát, méo mó nhân cách, thậm chí đã từng lừa lọc và phạm tội. Thế mà rồi đa phần chính những người nhập cư nằm trong cái phần từng quen dối trá, lợi dụng, dốt nát, méo mó nhân cách, thậm chí đã từng lừa lọc và phạm tội đó, đã tiến bộ lên, đàng hoàng lên, văn minh lên, khá giả lên ! Để rồi họ, và đặc biệt là con cháu họ, đến lúc đã ngẩng cao đầu vui hạnh cùng mọi người trong xã hội.
    Chia xẻ với ý này .Nhưng trong xã hội đen tối vẫn có con người thắp nên ánh sáng đó là trí thức sĩ phu và là truyền thống của dân tộc ta Rất tiếc nhiều trí thức tầm cở hiện nay vẫn say sưa với ý tưởng vô vọng tự giác làm ngu công ! !

    Hoàng

    26/02/2012 at 01:20

  5. Anh Minh phần lớn đúng về lý thuyết. Thực tế có cả đống thí dụ cho thấy thiết chế pháp luật chỉ là điều kiện cần chứ chưa đủ. Luật giao thông ta rất hoàn chỉnh (vì hầu như cóp của LX) nhưng tai nạn thì vẫn cứ tăng dù có mũ bảo hiểm và hạn chế tốc độ. Hoặc luật nghĩa vụ quân sự: thời bình nhiều cha mẹ đút tiền xin cho con đi lính, thời chiến thì ngược lại xin trốn lính v.v.. Trên giấy, VN dân chủ hơn phần lớn các nước, nhưng nghe Tây nói dân nào thì vua nấy. Nếu đa số cai trị và thậm chí đa số bị trị đều tha hóa, không lương thiện thì làm sao căn chỉnh và tuân thủ pháp luật. HP và anh Vươn là điển hình mới nhất đó.

    Thành ra ít nhất phải làm sao cho đa số đủ ăn, được học và có thông tin minh bạch, xã hội phải vừa duy lý vừa duy tình. Vụ Nọc Nạn người Pháp xử khéo như thế đấy.

    Cong

    Chí Công

    26/02/2012 at 09:00

    • Công nhận bài viết này của bác Hồng Minh hơi lòng vòng, bình luận rất dài về tâm-tài nhưng lại để kêu gọi xây dựng nhà nước pháp quyền. Mình nghĩ vụ pháp quyền thì đúng nhưng nền tảng kêu gọi thì hơi xa xôi.

      @Chí Công: Pháp luật bao gồm lập pháp hành pháp tư pháp. Mình nghĩ nền pháp quyền tốt là khi lập pháp chặt chẽ và có khả năng điều hòa tương đối ổn thỏa xung đột lợi ích giữa các nhóm xã hội, giữa cá nhân và cộng đồng; đồng thời tư pháp và hành pháp phải nghiêm minh. Ví dụ bạn nói về giao thông thì mới chỉ có-vẻ-ổn về mặt lập pháp, chứ hành pháp và tư pháp thì… hihi. Thế nên giao thông chưa ổn mình nghĩ vẫn chủ yếu là do pháp luật chưa tốt. Cứ thử phạt thật nặng các lỗi vi phạm của người tham gia giao thông + phạt thật nặng công an giao thông nhận hối lộ + phạt thật nặng đơn vị phụ trách khu vực để xảy ra nhiều lỗi giao thông, mình nghĩ tình hình sẽ tiến bộ lên nhiều.

      Tất nhiên một vấn đề XH thường là hệ quả của nhiều VDXH khác chứ không đơn giản 1->1, nên để giải quyết 1 thứ (vd giao thông) thì phải cùng lúc tác động nhiều yếu tố khác (vd xây dựng, phổ biến, và thi hành các chế tài hợp lý; cải thiện lương bổng cho cán bộ công an giao thông,…). Nhưng mình vẫn nhất trí với bác Hồng Minh ở chỗ đầu tư xây dựng một nhà nước pháp quyền là việc đầu tiên cần làm trong việc ổn định và phát triển XH.

      mebeobeboi

      26/02/2012 at 18:43

  6. “Tâm” trong Phật giáo là ko như nói ở đây, “Tài” trong nho giáo cũng vậy ! Nếu trích dẫn đầy đủ thì bài viết ko còn ý gì nữa !
    Tôi thích đọc tin về lễ “Linh tinh tình phộc”, vì tính hồn nhiên của nó, hơn rất nhiều việc đọc “Truyện Kiều” hay “Đại cáo Bình Ngô” . . .vì các trích dẫn chỉ là Tam giáo Phong kiến – Như những “sợi thừng to” trói buộc mà thôi ! Vì thế xin trích Kinh Dich: Quẻ Đại Tráng viết: “Dê đực húc dậu, tiến cũng ko được, lui cũng ko được”

    minh thiện

    27/02/2012 at 05:38

  7. @mebeobeboi: cứ xem cách giảng giải quan điểm chính thức về “hệ thống chính trị” theo hiến pháp 92, văn kiện ĐHXI, v.v. thì càng thấy rõ tam quyền phân lập kiểu hiến pháp 46 không hề có ở VN lúc này và bị coi là kém ưu việt. Khi cả ba đều thực chất không do nhân dân nắm thì công lý khó được thực thi, thành ra QH mới đang phải tìm cách sửa hến pháp. Xin lỗi vì buộc phải nhắc lại 1 sự thật hiển nhiên.

    Chí Công

    27/02/2012 at 08:41

  8. “Cách tốt nhất để thay đổi ý kiến một người chua ngoa, là hãy đồng ý với họ.”

    hmhoang

    27/02/2012 at 13:07

    • Bài viết của anh rất chí lý, xin phép tác giả cho cho em được post bài viết này lên fb cá nhân.

      Theo ngu ý của em, nếu các cơ quan “Lập pháp” (Quốc hội), “Hành Pháp” (Chính phủ) và “Tư Pháp” (Tòa án) và thêm quyền lực thứ 4 là “báo chí” là những tổ chức “độc lập”, hoạt động theo đúng các chức năng “tự nhiên” và “vốn có” của nó thì xã hội sẽ dần đi vào ổn định và nhà nước pháp quyền cũng dần dần hình thành từ đấy.

      Suy cho cùng, sự “độc quyền” trong bất kì lĩnh vực nào cũng đều gây hại nghiêm trọng và kìm hãm sự phát triển…

      hungvud

      28/11/2012 at 12:31

  9. Vâng, thưa ông, J.P Sartre viết vở kịch “Cửa đóng kín” chỉ để nói 1 thông điệp:”Địa ngục chính là ánh mắt kẻ khác” !

    minh thiện

    28/02/2012 at 02:05

  10. Bạn kể lại giùm vở kịch này cho bạn bè đi, càng kĩ càng tốt, chắc là hấp dẫn. Xin cảm ơn bạn trước.

    Còn lại thì sự tóm tắt cuộc đời chả có gì đáng kể, ngoài được sinh ra và rồi chết đi, và do thế chính sự tóm tắt cũng không đáng để mà tồn tại.

    hmhoang

    28/02/2012 at 08:33

  11. Vâng, xin kể chuyện sưu tầm được: “Thì cũng hỏi qua như thế”
    “Một hôm, Đức Phật ngồi dưới gốc cây, có 2 người khênh con lợn rừng qua; Đức Phật hỏi:
    – Hai người khênh gì thế ?
    – Tưởng Ngài là bậc toàn giác, cái gì cũng biết, mà ko biết con lợn sao ?
    – Thì cũng hỏi qua như thế !”

    Vâng, xin đừng nóng vội !

    minh thiện

    29/02/2012 at 02:31

  12. Nhân lúc “ngồi dưới gốc cây” viết lại vài dòng ! Lần Còm (C) này theo phương pháp Bottum-up – Hy vọng bạn hữu trên trang của GS Châu thông cảm ? Cũng là chú giải thôi ?
    C3 – Thư giãn lại dùng cả Đức Phật để nói rằng Ko ác ý gì ! Vả có hai người “khênh” ra đấy chứ ?
    C2 – Thực ra đây là một còm “nũng nịu” đấy chứ ? Trình làng (tôi rất ko thích từ này(vì nó liên quan đến kẻ sĩ làng đang xuất hiện quá nhiều ?) nhưng chưa tìm được từ hay hơn như : “Show hàng” đang được dùng nhiều nhưng khác về ý nghĩa) thì các con mắt soi mói là tất nhiên, coi nó như “địa ngục” thì chỉ ẩn dụ thôi ! Thực ra nó là: Anh giận sao ? Làm sao anh nghe “tiếng vỗ một bàn tay” ?
    C1- Đọc một quẻ trong Kinh Dịch trước hết nên tôn trọng “tính hồn nhiên” (dù tôi đã có dẫn dụ, cả G.Market cũng dùng nó hồn nhiên mà ?) Thì:
    “Không lùi được” vì thông điệp cải biến xã hội của bài viết ko thể đưa xã hội Việt trở lại hình thái cũ (cổ truyền hay mới đay thôi 50 năm chẳng hạn) dù vậy quá nhiều người đưa ra “Bảng giá trị” cũ kỹ sáo mòn như : Tam cương, Ngũ Thường, Nhất tự vi sư . . .
    cũng “Ko tiến được” thì đã rõ , những cố gắng của tác giả là một sự vô vọng được che bởi các ngôn từ nhẹ nhàng đấy thôi ?
    Nên Kinh Dịch vốn là sách bói nói: “Ko tiến được, cũng ko lùi được” là dự đoán mà ?
    Gốc trong quẻ Đại Tráng có hai hào dương ở dưới như ngụ ý : chính đáng đang mạnh mẽ tiến lên, xua đuổi lũ hào âm vì thế dùng hình ảnh “Dê Đực” – ko có gì “xằng bậy ở đây” ! – Bài viết dựa vào “Tâm” và Tài” như một tiềm năng nên “húc dậu” – là phá bỏ các trở ngại cho một hình thái tiến bộ ! Nhưng như đã nói ở trên “thời” bây giờ chưa đúng, nên “tiến cũng ko được, lui cũng ko được”
    Tôi đã từng vướng cái “cổ truyền” nên có chút ý kiến
    Như thế thành ra nói nhiều rồi ! Ko biêt anh Ch. có thông cảm ko ? Song buổi trưa, “ngồi dưới gốc cây” mà thôi !
    Vâng kính các anh !

    minh thiện

    01/03/2012 at 05:47

    • Sao lời bói trong Kịnh Dịch miêu tả đúng tâm trạng của Kiều quá : “đi không nở mà ở cũng không song “.
      Không lẽ phải ráng yêu những cái “xiềng xích” của mình, nghe sao thụ động.

      kieu

      02/03/2012 at 13:38

  13. Cảm ơn bạn đã bật đèn trí tuệ soi huyền đạo sáng trưng.

    Bạn Thichhoctoan tuy còn đang trụ sinh, loay hoay vận công lực giảng giải ý mình tướt mồ hôi mãi, mà vẫn còn bị bao chư vị trong thiên hạ hờn chê.

    Bạn giảng giải Đức Phật cùng các kinh quẻ trôi chảy hơn rất nhiều.

    Cái đáng kể ở cuộc sống là niềm vui, và bạn đã làm được điều đó!

    Vui nhã.

    hmhoang

    01/03/2012 at 16:59

  14. Nhìn nhận khách quan thì ý kiến anh Minh không có gì không chính xác,nhưng xem lại thông điệp của anh có nhiều vấn đề cần trao đổi cho sáng tỏ.
    Khi toàn bộ hệ thống xã hội (ta gọi là một caí máy) đã hoàn toàn xuống cấp do quá trình hoạt động quá dài không có cơ chế để sửa chữa định kỳ.Anh đưa ra phương án sửa những chi tiết quan trọng nhất là nguyên
    nhân của mọi nguyên nhân đó là vấn đề tiền lương.Nhưng dù cho có tạo ra một thang lương làm hài lòng cơ bản tất cả các thành phần trong hệ thống thì khi đưa vào hoạt động sau một thời gian ngắn do quá trình vận động phát triển sẽ lai lạc hậu và đòi phá bỏ mà thôi.
    Trên thực tế không thể thực hiện được bởi để xây dựng một hệ thống tiền lương công bằng phải tách nhiều thành phần ra khỏi hệ thống ,huy động vào cái thành phần ktế xã hội khác trả lương để phục vụ chính nó
    Tất nhiên “ăn cây nào rào cây ấy” hệ thống chính trị sẽ thu hẹp,bị giám sát,bị phản biện tất nhiên không ai mua dây buộc mình cả.Bài toán vô nghiệm

    cánh cụt

    01/03/2012 at 18:56

  15. Chợt nghe cụ Bảo Sinh hắng giọng.

    “Nếu yêu xiềng xích dưới chân,
    Thì xiềng xích ấy là Thần Tự Do.”

    hmhoang

    02/03/2012 at 08:24

  16. Đọc đoạn đầu.
    (Ta) Thấy tác giả không phải dân “chuyên nghiệp”.

    Thật vậy.

    “Nền suy tư cổ truyền có đặc điểm cố hữu là tật cô lập « chăn trâu thổi sáo », cái được đặt lên trên, và lên trước năng lực hợp tác kiến tạo xã hội.”
    ===>
    “nền suy tư cổ truyền” ở đây là “cổ truyền Việt Nam”, “cổ truyền Ấn Độ” … hay “cổ truyền thế giới”?
    Liên hệ “nền suy tư cổ truyền” với “năng lực hợp tác kiến tạo xã hội” là không thông minh lắm.

    “Đời sống cổ truyền thực chất quá giản đơn”
    ===>
    Không thấy thuyết phục: vì “Đời sống cổ truyền” là một khái niệm rộng, bao gồm trong đó kiến thức của các lĩnh vực: kỹ thuật, văn hóa, nghệ thuật, kiến trúc, quân sự, tôn giáo … tóm lại là mọi kiến thức của con người.

    ” … sự “hợp tác” về căn bản chỉ được hiểu là sự « góp sức », “tụ bầy”, “kết đoàn”, tỉ như cùng xúm nhau lại để bê được hòn đá nặng lên…”
    ===>
    cảm tính

    ” … chứ chưa phải là năng lực suy tính, thiết kế, tạo dựng những mô hình hoạt động xã hội tổng thể với các chức năng phối hợp, trong không gian và thời gian, có hiệu năng dài lâu.”
    ===>
    thế nào gọi là “mô hình hoạt động xã hội tổng thể với các chức năng phối hợp, trong không gian và thời gian, có hiệu năng dài lâu”?

    “Ngay cả khi « toàn dân ra đồng bắt sâu diệt cỏ cho lúa » thì dù qui mô kết đoàn này thật là vĩ đại, điều đó vẫn hoàn toàn khác xa về bản chất với những loại công việc như tổ chức công cuộc hợp tác để thiết kế, xây dựng và vận hành Trung tâm sản xuất siêu máy bay Airbus A380, hay Trạm vũ trụ quốc tế trên không gian.”
    ===>
    So sánh không hợp lý.

    …………..

    Chữ “Tâm” của nhà “Phật” bao gồm mọi vấn đề của con người, thánh nhân, bồ tát hay Phật cũng từ “Tâm” mà ra. Câu nói “Chữ Tâm bằng ba chữ Tài” là hoàn toàn phù hợp lời Phật dậy.
    Chữ “Tài” nói chung không có cửa để so với chữ “Tâm”.

    P/S
    Đây cũng là những ý kiến “cảm tính” của một người “nghiệp dư”.

    Thang

    07/03/2012 at 18:39

    • theo mình nghỉ bạn thử đọc giữa những dòng chữ(lire entre les lignes) sẽ hiểu rỏ hơn tác giả muốn nói gì : cũng lanh quanh với chủ đề ai mới thật sự có trí thức-tài.

      kieu

      08/03/2012 at 09:19

  17. Ta ko thích tay Khổng tử vì ông ta đặt ra các “sơị dây thừng to” nhưng có 2 câu này của ông ta ta thấy phải trích dẫn:
    – “không phải con hổ, không phải con ngưu, ở ngoài đồng vắng ?”
    – “Người quân tử không suy nghĩ càn bậy !”
    Là ai đây ? ko phải Thiền sư THT rùi !
    Xin lỗi ! Có lỗi rùi ! “trong bụi gai rùi” ?

    minh thiện

    08/03/2012 at 09:22

  18. Có một khái niệm “cực” để đặt lên bàn mà bàn luận.

    Đó là khái niệm chứa đựng ba âm trong tiếng Việt, khéo thuận cả cho việc phát âm, lẫn việc nghe ngóng.

    Khái niệm đó có tên gọi là như sau… Nhớ thở sâu trước khi phát khí.

    Tấttầntật.

    hmhoang

    08/03/2012 at 10:55

  19. Cái ví dụ hai thửa rau : một ̣để ăn – rau sạch; và một để bán – rau hóa chất – Đó là sản phẩm đặc trưng của Trung quốc và Việt nam trong chế độ tư bản nhà nước ngày nay – khi mà sự dối trá được thừa nhận như lẽ sống.
    Việt nam trước đây không thể có chuyện như vậy. Nếu anh có hai mảnh vườn thì chính người nhà, họ hàng và láng giềng sẽ khinh bỉ tẩy chay anh ngay.

    Hung

    09/03/2012 at 08:29

  20. Khi “Tâm” lớn, thì “tôi” nhỏ.
    “Tôi” nhỏ thì dân chủ hơn, đoàn kết hơn…
    Do đó, tập trung và phát huy được sức mạnh và trí tuệ hơn ?

    Vậy có phải ở thời nay, chữ Tâm vẫn bằng ba chữ Tài ?

    Chỉ là băn khoăn của một người ít học, ít tài…

    Ngô Xuân Thảo

    13/03/2012 at 05:56

  21. Loai nguoi luon tien hoa, suy nghi hanh dong cua con nguoi ngay cang phuc tap va bo buoc boi tien trinh phat trien cua xa hoi. Moi mot cau truc xa hoi deu co mat tot mat sau va no phu hop voi tung giai doan phat trien sinh ton cua loai nguoi. Don gian nhu thoi ky nguyen thuy con nguoi song dua vao nhau de dau tranh voi loai khac, tam ly con nguoi luc do la cung hop tac theo dong ho, day la mo hinh hop ly cho thoi ky nay. Den nay xa hoi tu ban cung co nhung uu viet, ho biet phat huy cai tai cua moi cai nhan de lam ra nhieu cua cai vat chat cho xa hoi, tuy nhien nhung nguoi o tang lop duoi thi van ngheo kho, khong nha day da la su cong bang xa hoi chua? Khi ma sinh ra aicung co quyen duoc song, dc binh dang duoc huong su cham soc, giao duc nhu nhau hay chi con em nha giau moi dc huong nhung thu do. Toi suy nghi, neu khong co cai tam dong cam cong kho, anh dung hy sinh dau tranh gianh doc lap dan toc, ko chiu cuc kho duoi quyen ap buc cua cac dan toc khac thi ong cha ta sao co the lam nen nhung cuoc khang chien than thanh. Ngay ca xa hoi chung ta dang song, thuc su da co cong bang hay chua, nhung nguoi tai da co tam chua khi ma ho co the an mot bua an bang ca mot ho nong dan sinh hoat trong mot thang. Voi ly do do chung ta chi nen ton trong lich su chu ko nen phan xet lich su, hay cai tam cua nguoi nao do, hay nhan thuc cua ai do. Toi thac mac tac gia viet bai nay da co y tuong kien truc mot xa hoi tuong lai nhu the nao de xa hoi chung ta dang song co dc mot su cong bang tuong doi. Chu truong, dyong loi, chinh sach, phap luat deu do con nguoi yrong xa hoi lam ra, bat cong hay cong bang cung tu do ma ra. Tac gia co y kien gi chang?

    trung

    20/03/2012 at 03:56

  22. At the beginning, im happy with the appearance of Ngo Bao Chau with passion, hope, connection and change. Ngo Bao Chau has gained a great achievement in his field, so he probably brings some hope, courage to vietnamese people while there is no such thing to believe in, including religions, science or god…

    However, NBC and other abroaded students, specialist who have study in the west, has become a product of western societies and value. They give themselves the right to apply their “knowledge” without thinking about vietnam culture, vietnamese people, vietnam tradition. They are too confident to be proud about themselves, and ignore that western philosophy is egoism, violent and practical.

    As a professor, NBC becomes a tool, a product, a machine of science or western education. Worse than that, he just like somebody else, does not realize that but also be proud to be “international citizens” or a slave of science and logic.

    Nguyen van Minh

    20/03/2012 at 15:04

    • Bạn NVM tiếng Anh trôi chảy, lề thói nguyên y, phán xử sắc lịm.

      Chúc NVM ngày càng trôi chảy, nguyên y, sắc lịm thêm hơn nữa.

      hmhoang

      15/05/2012 at 19:07

  23. Trên thế gian này không có gì hoàn hảo, vì vậy đừng cố tìm kiếm sự hoàn hảo.

    Tư sản- dân quyền - cách mạng

    22/04/2012 at 12:15

    • toi hieu cai tam cai tai cua con nguoi thoi nay la phai co long nhiet huyet va tri hieu biet rong de khong chi lam nguoi tot bung trong lang trong ho ma phai co the dong gop vao cong dong lon hon. vi tinh chat xa hoi hoa toan cau hoa ngay cang cao. cuoc song, than phan, hanh phuc cua moi con nguoi phu thuoc nhieu vao tinh chat do. vi vay suy ngam va mong muon cai tao hoan canh cho tot la can lam ngay. con cai que dai trang kia thi dung de vi von o day vua guong ep vua chu quan vua map mo. het am lai duong het duong lai am …. ai duong ? ai am?…. doi moi thoi!

      hoanglong

      17/05/2012 at 10:38

  24. KHÔNG TAM QUYỀN PHÂN LẬP,CHỈ LẤY TÂM,THÌ ĐÃ THẤY TÂM CỦA MẤY ÔNG ẤY TOÀN VÀNG VÀ DÔ LA.

    nguyễn trung thành

    13/06/2012 at 15:10


Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: